background

Vorto: ĉe

  1. Proksiman lokon, objekton aŭ personon, kun pluraj eblaj sencaj nuancoj laŭ la kunteksto.

    • Rimarko: Pri uzo de ĉe kun akuzativo, vidu al ĉe, ĉe...-n.

    • a. (ĉe rando, flanko de io aŭ iu) En proksimeco de, en ĉirkaŭaĵo de.

      • stari ĉe ies flanko

      • sidiĝis unuj ĉe unu flanko de la akvejo

      • kvin ulnojn ĉe unu flanko kaj kvin ulnojn ĉe la dua flanko

      • laŭdu belecon de l' maro, sed ĉe rando de arbaro

      • la monto Hor, ĉe la limo de la lando Edoma

      • Zebulun loĝos ĉe la bordo de maro

      • al la lokoj ĉe la marbordo de Azio

      • ili insultadis Mian popolon kaj fanfaronadis ĉe ĝiaj limoj

    • b. (ĉe loko kun rando) Ĉe la rando de.

      • kiu ĉe l' vojo konstruas, tiun ĉiu instruas

      • grandnombraj kiel la sablo ĉe la maro

      • jen unu virŝafo staras ĉe la rivero

      • vi faros insidon ĉe la urbo

      • malantaŭ la arbaro, ĉe la granda lago, staris malnova kastelo

      • ŝi pensis pri la vikingedzino ĉe la sovaĝa marĉo

    • c. (ĉe objekto kun aparta funkcio) En taŭga pozicio (aŭ mensa dispozicio) por uzi.

      • sidi ĉe la fajro , ĉe la fenestro , ĉe la forno , ĉe la fortepiano , ĉe maŝino , ĉe la tablo , ĉe tajpilo

      • ĉe tablo malplena, babilo ne fluas

      • ĉe la sojlo

      • ŝi staris ĉe la muro senmove kaj mute

      • starigis sian ladbotelon ĉe la muro

      • ok pastroj stariĝis ĉe la teniloj

      • la ĵurnalisto klavumadis ĉe sia portebla terminalo

      • vi trovos ĉe la tombo de Raĥel du homojn

      • vivi kiel ĉe la brusto de Dio

      • suĉulo ĉe la mamo

      • la Kuriero volis sian vicon ĉe la stirilo

      • tiuj, kiuj sidas malfrue ĉe vino

      • ĉe la komparativo oni uzas la konjunkcion ol

    • ĉ. (ĉe okupo) En taŭga pozicio (aŭ mensa dispozicio) por plenumi.

      • la maljunaj geedzoj sidis ĉe sia vespermanĝo

      • restu tajloro ĉe via laboro

      • la Juda knabino, diligenta kaj fidela en sia profesio, staris ĉe sia laboro

    • d. (ĉe persono kun aparta rolo) En taŭga maniero por ricevi la servon de, aŭ provizi la servon al.

      • li insistis ĉe li, ke li prenu , sed tiu ne volis

      • ŝi iris, por klopodi ĉe la reĝo pri sia domo

    • e. (ĉe iu) En la domo, hejmo, loĝejo de.

      • li lasis sian veston ĉe mi

      • ŝteli ĉe ŝtelisto estas malfacile

      • konsenti loĝi ĉe iu

      • Jadvinjo tie ĉi jam sentis sin ĉe si

    • f. (ĉe profesiulo, mastro) En la butiko, firmo, metiejo, institucio de.

      • oni aĉetis ĉe la bulkisto spesdekan krakenon

      • ĉe mastro ŝtelisto la servantoj ne ŝtelas

      • ĉe mi ĉi tie laboras junaj homoj

      • mi servis ĉe vi kvar jarojn

      • ĉe ni oni ne kudras alie ol per maŝino

      • li perdas tre bonan oficon de intendanto ĉe sinjoro Sezotris

      • li ricevis de la diablo dum siaj studoj en Toledo ĉe araba magiisto

    • g. (ĉe iuj) En la lando, nacio de.

      • ĉe ni ne vivas venenaj bestoj

      • ĉiuj Judoj, kiuj estis ĉe la Moabidoj, ĉe la Amonidoj, ĉe la Edomidoj, kaj en ĉiuj landoj, aŭdis, ke

      • Paŭlo kaj Barnabas rakontis, kiom da signoj kaj mirakloj Dio faris ĉe la nacianoj per ili

    • ĝ. (ĉe iuj) En la medio de, en (hom)grupo el.

      • ĉe la humiluloj estas saĝo

      • ĉe vulpoj ĉiam naskiĝas nur vulpoj

      • ĉe la drinkuloj restis ankoraŭ plej multe da prudento

      • sangotransfuzoj ĉe hemofiliuloj

    • h. (ĉe iu) En la opinio, menso, koro de.

      • esti bone enskribita ĉe iu

      • havi ĉe iu krediton kaj meriton

      • eĉ ĉe kokino troviĝas propra inklino

      • de tio devis kolektiĝi ĉe vi certa provizo da scioj

      • lia voĉo havis grandan valoron ĉe la eldonisto

      • esti en favoro ĉe iu

      • mi ne havas bonan noton ĉe esplorjuĝisto Ŝol

      • nur povas moligi la klaskonscion ĉe laboristoj

    • ĥ. (ĉe iu, io) Ie sur, ie en, sur la korpo de.

      • se ĉe iu elfalis la haroj

      • ringego krevis ĉe la barelo

      • ĉe la imperiestro aperis larmoj en la okuloj

      • la koro eĉ ĉe imperiestro troviĝas sur la maldekstra flanko

    • i. (ĉe parto de ies korpo, aŭ de iu objekto) Ie en la ĉirkaŭaĵo de.

      • li tordorompos ĝian kapon ĉe la nuko

      • kiel maldika ŝi estas ĉe la koksoj

      • en ligna ingo ĉe la talio

      • monto kovrita de verdaĵo ĉe la malsupro

    • j. (ĉe korpoparto) Per teno de.

      • okazon kaptu ĉe l' kapo, ĉar la vosto estas glita

      • ĉe la kolo de l' kronprinco

      • Kant amis la hundeton, sed prefere tamen tenus ĉe la mano fileton

    • ĵ. (ĉe verkisto, verkinto) En la verko, skribaĵoj, muziko de.

      • ĉe bonaj aŭtoroj

      • tiajn kompatindajn rim-stumpojn ofte oni renkontas precipe ĉe rusaj poetoj

    • k. (ĉe institucio, aŭ alia loko destinita al publika uzo) En, sur.

      • li estas profesoro ĉe la universitato

      • Daniel mem restis ĉe la kortego de la reĝo

      • antaŭhieraŭ vespere, ĉe la Templo, mi konatiĝis kun junulo kiu nomis sin Jehudo

      • Rudolf renkontas nin ĉe la stacio

      • ĉe la stacidomo

      • polico ĉe la trajnstacio

      • ĉe la taksia haltejo

      • mi loĝas ĉe la strato Krolewska

  2. Okazan cirkonstancon de la ago, kun diversaj sencaj nuancoj laŭ la kunteksto.

    • a. (ĉe okazo) En la tempo de, kiam okazas.

      • ĉe la tagiĝo

      • ĉe la subiro de la suno

      • ĉe malbona vetero

      • ĉe la komenco

      • ĉe lia alveno

      • ĉe la plej malgranda bagatelo

      • ĉe l' freŝa faro

      • ĉe tiu okazo

      • ĉe tio mi vekiĝis kaj ekrigardis, kaj mia sonĝo estis agrabla por mi

      • ĉe tiuj vortoj ŝi gaje faris kapsaluton

      • mi ridos ĉe via malfeliĉo

    • b. (ĉe iu akompana cirkonstanco) Kun akompano de, kun.

      • la laboristinoj laboradis ĉe arta lumo

      • dormi ĉe malfermitaj fenestroj

      • plezuri ĉe muziko

      • ĉe la temperaturoj, aperantaj en patoj , ĉiuj oleoj malkomponiĝas

    • c. (ĉe iu eventuala cirkonstanco) Se realiĝas.

      • ĉe manko de prikonsiliĝo popolo pereas

      • ĉe vesto velura suferas stomako

      • ĉe stomako malsata ne kapricas palato

      • ĉe ekzistado de lingvo internacia, ĉiuj tradukoj estus farataj nur en tiun ĉi lastan

      • ĉe la leĝo granda arbitro en la elekto de vortoj ekzisti ne povas

    • ĉ. (ĉe iu teorie (mal)favora cirkonstanco) Malgraŭ.

      • okazas, ke virtulo pereas ĉe sia virteco

      • ĉe plej granda fido memoru pri perfido

      • eĉ ĉe la plej bona volo mi ne povas alkutimiĝi al tia ideo

      • ĉe tiuj belaj paroloj li donis nenion

En aliaj lingvoj

    • La belorusa: ля, каля, у, за
    • La ĉeĥa: při, u
    • La franca: à, auprès de, autour de, chez, contre, près (prép.), sur
    • La germana: bei, an, zu
    • La hungara: -nál, -nél, közelében, -nál, -nél, -kor, ellenére, dacára
    • La nederlanda: bij
    • La pola: przy, u
    • La rusa: у, при
    • La slovaka: pri
    • Tokipono: lon
    • Volapuko: len